Είμαστε όλοι (βασικά) φιλελεύθεροι… (Μέρος πρώτο)

Με αφορμή πολλές συζητήσεις, σε αρκετές των οποίων έχω λάβει μέρος, με κεντρικό θέμα τον ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟ και το περιεχόμενό του ως θεωρία και πράξη, ας μου επιτραπεί να καταπιαστώ με το ζήτημα όσο πιο περιεκτικά και απλουστευτικά δύναμαι.

Το πρώτο που αμέσως παρατηρεί κανείς, όταν συμμετέχει σε τέτοια συζήτηση, είναι ασφαλώς ότι αυτή περιστρέφεται ΚΥΡΙΟΤΑΤΑ γύρω από την οικονομική έκφανση της συγκεκριμένης φιλοσοφίας, ενώσω σχεδόν αποσιωπάται η καθαρά πολιτική – κοινωνική της πλευρά, στην οποία όμως ουσιαστικά έχει τις απαρχές της!!

Πράγματι, ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ, είναι κυρίως και βασικά ΠΟΛΙΤΙΚΗ φιλοσοφία/κοσμοθεωρία και σε καμία περίπτωση μόνον ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ σύστημα, όπως άκριτα θεωρείται από πολλούς. Ασφαλώς, όπως άλλωστε και όλα τα πρωτεύοντα φιλοσοφικά συστήματα, ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ, αφ’ ής στιγμής κατέκτησε ένα μεγάλο κοινό άρχισε να τροποποιείται, ερμηνεύεται, ενισχύεται κλπ, με αποτέλεσμα να φθάσουμε σε πολλές και ποικίλες εκφάνσεις του, ΜΙΑ μόνον εκ των οποίων είναι και ο περιώνυμος ΝΕΟΦΙΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ, που έχει ιδιαιτέρως απασχολήσει τις κοινωνίες αλλά και δεινοπαθήσει από αυτές τα τελευταία 70 χρόνια!

Τα πρώτα σπέρματα των φιλελεύθερων ιδεών τα ανευρίσκουμε στην Αρχαία Αθήνα όπως αυτά διαμορφώθηκαν από τους περίφημους νόμους του Κλεισθένους και του Σόλωνος, που εν τέλει οδήγησαν στην γέννηση της περιωνύμου αθηναϊκής Δημοκρατίας. Έννοιες όπως της Ελευθερίας, του Ηθικού καθήκοντος, της Δικαιοσύνης, της Νομιμότητος ακόμη και της διάκρισης των εξουσιών έχουν τις φιλοσοφικές ου μην αλλά και τις πρακτικές ρίζες τους εκεί. Έπρεπε να παρέλθουν αιώνες επί αιώνων για να αρχίσουν δειλά δειλά να επανακάμπτουν.

Πατέρας του σύγχρονου φιλοσοφικού/πολιτικού αυτού ρεύματος θεωρείται δικαίως ο μεγάλος κι εφάμιλλος του Αριστοτέλη κατά την ταπεινή μου γνώμη, Τζων Λοκ (1632 – 1704), ο οποίος παρεμπιπτόντως ήταν γιατρός κι όχι οικονομολόγος! Ουδόλως τον απησχόλησαν οικονομικά φαινόμενα ή πρακτικές ει μη μόνον καθαρά κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. Υποστήριζε πως ο άνθρωπος, ακριβώς επειδή είναι ον πολιτικό και κοινωνικό (κατά τον αριστοτελικό ορισμό), ενδιαφέρεται για την συγκρότηση πολιτισμένων κοινωνιών, στις οποίες κάποιοι θα άρχουν και κάποιοι άλλοι θα είναι αρχόμενοι. Όμως διαφωνούσε ριζικά στην αιτία που οι άρχοντες ελάμβαναν τον ρόλο τους, απορρίπτοντας πολιτικά αξιώματα που είχαν από αιώνες καθιδρυθεί και επιβληθεί!

Ήταν κάθετα αντίθετος με την εκχωρούμενη δήθεν από τον Θεό βασιλική ηγεμονία, τα κληρονομικά δικαιώματα, την εξουσία της (προτεσταντικής) Εκκλησίας ακόμη και με τον τρόπο εκπαιδεύσεως των νέων στα σχολεία της εποχής. Κυρίως όμως ήταν σφόδρα αντίθετος με το καθεστώς, εξ ού και ήταν ο πρώτος σύγχρονος που εισήγαγε την έννοια του ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ και της σκοπούμενης συναινέσεως, που οφείλει να δίδει ο λαός στην άσκηση της εξουσίας από το Κράτος. Κι ασφαλώς ήταν ο πρώτος που έκανε λόγο για τα ΦΥΣΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ του κάθε ανθρώπου τα οποία μάλιστα παρέθεσε: Ζωή, Υγεία, Ελευθερία και ΑΤΟΜΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ! Διά του κοινωνικού συμβολαίου, που οιονεί υπογράφουν οι άνθρωποι με το Κράτος, αποδέχονται μεν κάποιας μορφής περιορισμού της Ελευθερίας τους αλλά με σαφές αντάλλαγμα το Κράτος να διασφαλίζει τα ανωτέρω φυσικά δικαιώματά τους. Εάν μάλιστα το Κράτος παραβίαζε την συμφωνία αυτή, τότε ο Λοκ νομιμοποιούσε ακόμη και την βίαια αντίδραση του λαού απέναντι σε τέτοιες κυβερνήσεις (βλέπε ακροτελεύτιο άρθρο του Συντάγματός μας) (Συνεχίζεται…)

(Δεύτερο μέρος εδώ)

ΑΓΓΕΛΟΣ Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (a.papadimitriou@conservativegreece.com)

ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΑΘΗΝΩΝ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.